Khi nào nên đóng trang này lại: dấu hiệu bạn đang tìm sự trấn an thay vì câu trả lời, và nên làm gì thay vì rút thêm một lá bài

Hãy hình dung một buổi tối như thế này. Lan, 27 tuổi, vừa phỏng vấn vòng cuối cho một công việc cô rất muốn, và công ty hẹn trả lời trong một tuần. Tối đó cô rút một lá tarot hỏi xem mình có được nhận không. Ra lá Five of Pentacles. Cô rút lại, “cho chắc”. Ra The Star, cô thấy nhẹ người. Nửa tiếng sau cô lại mở ứng dụng.

Người viết trang này muốn nói một điều hơi lạ với một trang web về tarot và tử vi: có những lúc việc tốt nhất bạn có thể làm với trang này là đóng nó lại. Mọi công cụ ở đây đều có ích trong một khoảng, và mất tác dụng ngoài khoảng đó. Ranh giới ấy không nằm ở việc bạn tin bao nhiêu, mà ở việc bạn quay lại bao nhiêu lần.

Bốn dấu hiệu

• Bạn tra cùng một câu hỏi nhiều lần trong một ngày, và mỗi lần đều hy vọng một câu trả lời khác.
• Bạn làm lại một bài trắc nghiệm cho tới khi ra kết quả mình muốn.
• Bạn hoãn một quyết định để chờ một dấu hiệu.
• Bạn thấy nhẹ người ngay sau khi đọc, rồi lo lại sau vài giờ.

Dấu hiệu thứ tư rõ nhất, và cũng khó nhận ra nhất. Nó có nghĩa là thứ bạn đang nhận không phải câu trả lời mà là sự trấn an. Trấn an có hạn dùng rất ngắn, nên phải lấy thêm liên tục. Trong tâm lý học lâm sàng, hành vi này có tên là tìm kiếm sự trấn an, và nó được nghiên cứu nhiều trong các rối loạn lo âu.

Vì sao vòng lặp đó tự nuôi nó

Khi lo, con người tìm sự chắc chắn. Một lá bài hay một bài trắc nghiệm cho cảm giác chắc chắn ngay lập tức, nên nó làm dịu rất nhanh. Nhưng vì nó không giải quyết chuyện đang lo, cảm giác lo quay lại, và lần sau bạn cần nhiều hơn.

Còn một cơ chế nữa khiến việc rút lại bài rất khó dừng. Từ những năm 1950, nhà tâm lý học B. F. Skinner đã chỉ ra rằng phần thưởng đến không đều, lúc có lúc không, tạo ra hành vi bền bỉ nhất. Đó cũng là nguyên lý của máy đánh bạc. Rút một lá bài chính là như vậy: lần này ra lá xấu, lần sau có thể ra lá tốt, và chính khả năng ấy giữ tay bạn trên màn hình.

Đây là cơ chế giống hệt việc kiểm tra điện thoại liên tục khi chờ một tin nhắn quan trọng. Không ai kiểm tra vì nghĩ tin đã tới. Người ta kiểm tra vì việc kiểm tra làm dịu trong vài giây.

Điều nên làm thay vì rút thêm một lá

Viết ra câu hỏi thật sự đang làm bạn lo, bằng một câu. Với Lan, câu hỏi thật không phải “mình có được nhận không”, vì không lá bài nào biết điều đó. Câu hỏi thật là “nếu không được nhận thì mình làm gì”. Viết được câu ấy ra, cô có thể trả lời nó: gửi thêm hai hồ sơ trong tuần này, để một tuần chờ đợi không còn là một tuần chỉ ngồi chờ.

Rất nhiều lần, viết được câu hỏi ra đã là phần khó nhất, và câu trả lời trở nên rõ ngay khi câu hỏi rõ. Nếu nó không rõ, hãy nói với một người thật. Một người bạn thẳng tính biết hoàn cảnh của bạn sẽ có ích hơn mọi công cụ ở đây.

Và nếu chuyện đang nặng, nếu nỗi lo kéo dài nhiều tuần, ảnh hưởng tới giấc ngủ hay công việc, hãy tìm bác sĩ hoặc chuyên viên tâm lý. Nếu có lúc bạn nghĩ tới việc làm hại bản thân, hãy gọi 115 hoặc tới cơ sở y tế gần nhất ngay. Đó không phải thất bại. Đó là dùng đúng công cụ cho đúng việc, điều mà cả trang này cũng chỉ đang cố làm.