Ikigai không phải là biểu đồ bốn vòng tròn

Gõ "ikigai" trên mạng, bạn sẽ gặp ngay một biểu đồ bốn vòng tròn: điều bạn yêu thích, điều bạn giỏi, điều thế giới cần, điều bạn được trả tiền. Giao điểm giữa bốn vòng được gọi là ikigai. Biểu đồ ấy đẹp, dễ nhớ, và không phải của người Nhật.

Nó đến từ đâu

Biểu đồ gốc do một tác giả người Tây Ban Nha vẽ để nói về mục đích sống, sau đó được gán nhãn ikigai và lan đi. Trong tiếng Nhật, ikigai được ghép từ iki (sống) và gai (giá trị) — đại khái là "lý do để thức dậy". Không có chỗ nào trong nghĩa gốc bắt nó phải liên quan tới nghề nghiệp hay tiền bạc.

Ikigai trong đời thật nhỏ hơn nhiều

Khi các nhà nghiên cứu Nhật hỏi người dân về ikigai của họ, câu trả lời phổ biến không phải là sự nghiệp. Đó là chăm khu vườn nhỏ. Là uống cà phê sáng trước khi cả nhà dậy. Là gặp bạn cũ mỗi tháng một lần. Những thứ nhỏ, lặp lại, và không kiếm ra tiền.

Cái biểu đồ bốn vòng tròn nói rằng bạn phải tìm ra một thứ hoàn hảo. Ikigai gốc nói rằng bạn có thể có nhiều thứ, và chúng có thể rất nhỏ.

Vì sao sự khác biệt này quan trọng

Phiên bản bốn vòng tròn đặt ra một cái đích gần như không ai đạt được, rồi khiến người ta thấy mình thất bại vì chưa tìm ra. Nếu công việc của bạn không nằm ở giao điểm bốn vòng, biểu đồ ấy ngầm nói rằng bạn đang sống sai.

Còn cách hiểu gốc thì nhẹ hơn: hỏi xem tuần vừa rồi có khoảnh khắc nào bạn thấy mình muốn có thêm không. Rồi làm cho khoảnh khắc đó xảy ra nhiều hơn. Không cần nghỉ việc, không cần tìm ra sứ mệnh.

Một bài tập năm phút

• Viết ra ba việc trong tuần qua khiến bạn quên mất thời gian.
• Với mỗi việc, ghi lại chính xác phần nào của nó khiến bạn thấy vậy — là người cùng làm, là bản thân việc đó, hay là kết quả?
• Chọn một phần và tìm cách để nó xuất hiện thêm một lần trong tuần tới.

Đó là toàn bộ phương pháp. Nó không tạo ra một tấm poster đẹp để treo, nhưng nó thay đổi được tuần sau của bạn — điều mà biểu đồ bốn vòng tròn chưa bao giờ làm được.