Dùng trắc nghiệm tính cách cho tử tế: nên và không nên

Người viết bài này làm trong lĩnh vực đào tạo và phát triển nhân sự, nên xin nói thẳng phần dễ bị lạm dụng nhất trước.

Không nên dùng để tuyển chọn hay loại người

Các bài trắc nghiệm loại này có độ tin cậy lặp lại không cao — làm lại sau vài tháng, một tỉ lệ đáng kể người dùng ra kết quả khác. Dùng một công cụ như vậy để quyết định ai được nhận việc là vừa không công bằng với ứng viên, vừa rủi ro cho tổ chức.

Nên dùng để mở một cuộc trò chuyện

• Trong đội nhóm: dùng kết quả để nói về cách mỗi người muốn được giao việc và được phản hồi.
• Với chính mình: dùng phần điểm yếu làm danh sách kiểm tra, không phải làm lời bào chữa.
• Khi kèm cặp: hỏi "phần nào trong mô tả này đúng với em nhất?" thay vì thông báo kết quả cho người ta.

Bộ trắc nghiệm nổi tiếng nhất thế giới do hai người không học tâm lý soạn ra

Katharine Cook Briggs bắt đầu đọc Carl Jung từ những năm 1920 và say mê ý tưởng phân loại của ông. Con gái bà, Isabel Briggs Myers, là một nhà văn — từng đoạt giải với tiểu thuyết trinh thám. Không ai trong hai người được đào tạo về tâm lý học.

Trong Thế chiến thứ hai, Isabel bắt tay soạn một bộ câu hỏi với mục tiêu rất cụ thể và rất tử tế: giúp phụ nữ mới vào nhà máy tìm được vị trí hợp với mình, để họ đỡ khổ và làm tốt hơn. Bà học cách xây bảng hỏi và chấm điểm phần lớn bằng cách tự mày mò. Bộ chỉ số chỉ được một nhà xuất bản trắc nghiệm phát hành thương mại vào năm 1975.

Cần nói rõ hai điều, và cả hai đều quan trọng. Việc người soạn không có bằng cấp không tự động làm công cụ vô giá trị — nhiều thứ hữu ích ra đời ngoài học viện. Nhưng nó giải thích vì sao mô hình này bám vào phân loại nhị phân trong khi ngành tâm lý học đã chuyển sang thang liên tục từ lâu, và vì sao độ ổn định khi làm lại của nó vẫn là điểm bị phê bình nặng nhất.

Chi tiết đáng chú ý nhất trong câu chuyện là động cơ ban đầu: giúp người ta tìm chỗ hợp với mình. Đó vẫn là cách dùng tốt nhất của mọi bài trắc nghiệm tính cách. Còn cách dùng tệ nhất — loại người ra khỏi một cơ hội — thì đi ngược lại chính lý do nó được tạo ra.

Một dấu hiệu bài trắc nghiệm đáng tin

Bài tốt sẽ nói cho bạn biết khi kết quả của bạn nằm sát ngưỡng. Nếu bạn trả lời gần như cân bằng ở một cặp lưỡng phân, cái nhãn bốn chữ cái không mô tả bạn đúng, và một công cụ trung thực sẽ nói ra điều đó thay vì đưa bạn một cái tên nghe kêu.

MBTI® là nhãn hiệu đã đăng ký của The Myers & Briggs Foundation. Bài trắc nghiệm trên Thấu Mình không phải bài chính thức, mà dựa trên bốn cặp lưỡng phân trong phân loại của Carl Jung với bộ câu hỏi tự soạn.